„Postarzałam się o kilka lat w kilka miesięcy”

Postarzałam się o kilka lat w kilka miesięcy

Mam wrażenie, że w ostatnim czasie — przez kilka ostatnich miesięcy — postarzałam się o kilka dobrych lat.

Czasem w naszym życiu dzieje się zbyt dużo. Zbyt dużo smutnych, niedobrych, złych rzeczy. I nawet jeśli pomiędzy nimi zdarzają się drobne chwile radości, drobne chwile satysfakcji z czegoś, co udało się zrobić, osiągnąć — to troski, niepowodzenia, poczucie, że zawodzimy innych i siebie, przygniatają tak bardzo, że nie jesteśmy w stanie wykorzystać tych małych pozytywnych cegiełek, żeby się dźwigać do góry.

Tak bardzo staramy się być w porządku wobec wszystkich. Tak bardzo chcemy być „fair”. I zbyt często zapominamy o tym, żeby być fair wobec siebie.

Trudno zachować energię. Trudno zachować radość. Trudno być człowiekiem lekkim.

Bardzo podoba mi się tytuł filmu „Nieznośna lekkość bytu”. Nie nawiązuję teraz do treści, do fabuły — podoba mi się samo określenie. Może dlatego, że nigdy nie odczuwałam lekkości bytu. I czy ona jest nieznośna? Chciałabym się kiedyś przekonać, czy lekkość bytu faktycznie jest nieznośna. Nigdy nie miałam takiej szansy.

W kilka ostatnich miesięcy postarzałam się o kilka lat.

Nie tylko czuję się starsza, bardziej zmęczona — wyglądam też tak. Jeszcze niedawno ludzie patrzyli na mnie i myśleli, że rozmawiają z kimś o pięć, o dziesięć lat młodszym. A ostatnio zdarzyło mi się, że kobieta starsza ode mnie — podejrzewam, że o jakieś dziesięć lat, może więcej — powiedziała w rozmowie, że jesteśmy „ten sam rocznik”. Dobiło mnie to. Uświadomiłam sobie, że naprawdę tak jest.

I nie jest to tylko wrażenie. Nauka potwierdza: przewlekły stres przyspiesza starzenie na poziomie komórkowym. Telomery — ochronne „czapeczki” na końcach naszych chromosomów — skracają się szybciej u osób żyjących w ciągłym napięciu. Badania pokazują, że u kobiet pod wysokim, długotrwałym stresem telomery mogą być krótsze nawet o dekadę. To nie metafora. To biologia.

Pod każdym względem jestem teraz starą osobą — bez względu na PESEL. Jestem doświadczona, przygnieciona, załamana. I złamana.

Tak bardzo chcę być w porządku wobec wszystkich. Tak bardzo chcę nie zawodzić, zadowalać, dawać radość innym. Tak bardzo tego chcę, że rezygnuję z czerpania tej radości dla siebie.

Życie jest pełne wyrzeczeń. Ale czy naprawdę musi być tak, że już nic nie zostaje dla nas?

Życie jest pełne wyborów, w których musimy porzucić to, co kochamy. Musimy zrezygnować z części siebie, dlatego że ktoś inny nas kocha i nie chcemy go zranić. Nie chcemy krzywdzić, więc krzywdzimy siebie. I płaczemy cicho w kącie, w mroku nocy — tylko po to, żeby rano wstać, założyć maskę i powitać dzień, powitać bliskich, powitać otoczenie z uśmiechem. I ze smutkiem w duszy przeżyć kolejny dzień.

Aż przyjdzie noc. Aż przyjdzie mrok, który osłoni nasz ból. I wtedy możemy go wywlec — i on się wtedy do nas przytula.

I każdy taki dzień i każda taka noc, to rok.

Przewlekły stres podnosi poziom kortyzolu, który blokuje syntezę kolagenu, zwiększa stres oksydacyjny i prowadzi do widocznych oznak starzenia: cieńszej skóry, szybszego powstawania zmarszczek, wypadania włosów, zmęczenia. To nie próżność — to fizjologia.

W kilka ostatnich miesięcy postarzałam się o kilka lat. Jestem na równi pochyłej.

Ale może właśnie teraz, gdy to widać, gdy to nazwane, można zacząć coś z tym robić. Może czas przestać być „fair” tylko wobec innych. Może czas nauczyć się być fair wobec siebie — bo jeśli nauka mówi, że stres przyspiesza starzenie, to może odpuszczenie, łagodność, granice i małe chwile dla siebie są nie egoizmem, ale aktem biologicznego przetrwania?

Może lekkość bytu nie jest nieznośna. Może jest konieczna.

Agnieszka Dyszak