Harlequin internetowy – interaktywny

Zaczyna się niewinnie. Może od wieczoru, który miał być chwilą wytchnienia po dniu pełnym presji: raporty w pracy, telefon z banku, ciche mijanie się w małżeńskim domu. Coraz więcej osób żyje dziś tak, jakby dźwigało na barkach nie tylko własne obowiązki, lecz całe konstrukcje cudzych oczekiwań. W takim świecie internet jawi się jak przystań – niekoniecznie bezpieczna, ale z pewnością otulająca., jak ciepły koc. Miejsce, gdzie nikt nie pyta o stan konta ani o wiek, gdzie można po prostu być, wreszcie poczuć się wysłuchanym.

Spotkanie w sieci bywa jak dotyk przez ekran: delikatne, wciągające, niespodziewanie czułe. Otwiera się czat, a po drugiej stronie ktoś pisze, że rozumie. Że i jemu, i jej zdarza się czuć bezradność, że też tęskni, marzy, pragnie. Ktoś mówi: „jesteś wyjątkowy”. I nagle coś w człowieku się prostuje, jakby te słowa miały moc fizjoterapii emocjonalnej. Odpowiedzi stają się dłuższe, coraz śmielsze. W sercu rozbłyskują iskry, których dawno tam nie było.

To właśnie ta magia — ktoś widzi. Naprawdę Cię widzi. I pojawia się pragnienie, by widział znowu: o poranku, w przerwach między obowiązkami, tuż przed snem. Mimo że fizycznie „go” nie ma; istnieje tylko zestaw słów, tempo pisania, może głos w słuchawce, może zdjęcie. Ale w świecie zbudowanym z emocji to bywa dostatecznie realne. Wirtualne piksele zaczynają grzać jak żywa dłoń.

Z czasem przychodzi dreszcz – wcale nie wirtualny, lecz całkiem fizyczny. Serce reaguje jak kiedyś: szybciej, mocniej, naiwniej. Człowiek przypomina sobie, że ma prawo do bycia kochanym, do pragnienia, do czucia. I może właśnie w tym tkwi siła romansów internetowych: w tym, że odsłaniają coś, co codzienność przykryła kurzem zobowiązań. Nawet jeśli to tylko złudzenie, samo przypomnienie, że wciąż potrafimy czuć, ma swoją wagę.

Ale każde uniesienie ma swoją drugą stronę. Nim się człowiek spostrzeże, może odkryć, że ta druga osoba zajmuje w jego głowie więcej miejsca, niż byłby skłonny przyznać. Że jej wiadomości decydują o nastroju dnia, a cisza po tamtej stronie boli bardziej niż milczenie przy własnym stole. Coraz mniej powietrza zostaje między realnym światem a wirtualnym uczuciem. Emocje stają się jak tlen – im więcej się ich wdycha, tym szybciej pojawia się zależność. W pewnym momencie trudno już powiedzieć, czy to romans, czy raczej eksperyment emocjonalny, w którym wszyscy grają role napisane na bieżąco… a może miłość.

Są historie, które kończą się dobrze. Ludzie naprawdę odnajdują w ten sposób miłość, zmieniają swoje życie, wychodzą z relacji, które od dawna były klatką, i odważają się żyć w zgodzie z sobą. Internetowy „harlequin” dopisuje wtedy szczęśliwe zakończenie, a wirtualne słowa przekładają się na realne decyzje.

Ale obok tych opowieści istnieją inne – te, w których zdalna relacja okazuje się wyłącznie wygodnym narzędziem do połechtania własnego ego. Ktoś potrzebuje zachwytu, potwierdzenia, że „ciągle ma to coś”. Ktoś inny szuka tylko ucieczki od własnej pustki. Niekiedy ta relacja od początku jest jednostronna, a jej siłą napędową jest czyjeś samolubne pragnienie bycia idealnie podziwianym. Koniec takiej historii bywa druzgocący. Dla jednej ze stron to był punkt zwrotny, coś prawdziwego, coś, co motywowało do przemyśleń i rozważań o radykalnych zmianach w życiu, o lepszej przyszłości – z tą właśnie osobą u boku.

I nagle bańka pęka. Pojawia się świadomość, jak łatwo było dać się zmanipulować — niekoniecznie tylko tej drugiej stronie. Często największym kłamcą okazuje się własne serce, które tak bardzo chce wierzyć w wymarzoną narrację. Fantazje, wyobrażenia, nierealne dążenia splotły się w opowieść o „prawdziwej miłości”, podczas gdy po drugiej stronie ktoś po prostu zabijał nudę.

Efekt? Zamiast pomóc sobie wyrwać się z kieratu, człowiek odkrywa, że utknął w martwym punkcie. Droga do przodu zasypana jest kłodami: poczuciem winy, wstydem, rozczarowaniem, nieraz także poważnymi konsekwencjami w realnym życiu. Trudno wtedy nie zadać pytania, czy osławione hasło „podążaj za głosem serca” nie jest przypadkiem idealnym sloganem, tanim hasłem marketingowym, które świetnie sprzedaje się z całą gamą produktów: od mamiącej literatury, po „cudowne specyfiki” na rozbite emocje. Bo kiedy serce pęka, rynek reaguje szybko.

Nikt jednak nie zaproponuje suplementu na odbudowę domu. Nie znajdzie się kapsułki na spłatę kredytu, na uporządkowanie chaosu, który wkradł się w codzienność, gdy uwaga i emocje powędrowały gdzie indziej. Sieć zaoferuje tysiąc sposobów, by poczuć się przez chwilę lepiej. Z odpowiedzialnością za to, co dalej, zostaniemy już sami.

Czy to znaczy, że szukanie w internecie czułości jest z góry skazane na potępienie? Niekoniecznie. Może to raczej dowód, że wciąż jesteśmy istotami czującymi, które nie chcą pogodzić się z chłodem i obojętnością. Że kto latami żyje w emocjonalnej pustyni, w końcu zacznie szukać wody nawet w mirażach. Pytanie brzmi tylko: kiedy kończy się prawo do szczęścia, a zaczyna ucieczka od odpowiedzialności? I czy w ogóle da się te granice wytyczyć jednym, prostym zdaniem?

Można więc patrzeć na „harlequiny internetowe” jak na współczesne baśnie dla dorosłych – opowieści, w których każdy jest trochę współautorem, trochę bohaterem, a trochę ofiarą własnych tęsknot. W tej historii nie ma jednego moralnego zakończenia. Są ludzie, którzy dzięki takim relacjom odzyskują siebie. I tacy, którzy tracą więcej, niż kiedykolwiek przypuszczali.

Pozostaje może tylko jedno ostrożne pytanie: czy na pewno wiemy, kto pisze naszą historię, gdy po raz kolejny klikamy „wyślij”? I czy w tym interaktywnym romansie to my prowadzimy narrację, czy raczej dajemy się prowadzić – własnym fantazjom, algorytmom, cudzym niedopowiedzeniom?

Bo ostatecznie każdy z nas — chociaż na chwilę — chciałby usłyszeć, że jest wyjątkowy i że zasługuje na więcej. Pytanie nie brzmi, czy tego pragniemy. Pytanie brzmi: jaką cenę jesteśmy gotowi za to zapłacić — w świecie, który nie przewiduje suplementów na odbudowę zrujnowanej codzienności.

Agnieszka Dyszak